علل آتش سوزي تانكرهاي سوخت در جايگاهاي پمپ بنزين

كراراً شاهد آتش گرفتن تانكرهاي سوخت (بويژه بنزين ) درموقع تخليه در جايگاههاي پمپ بنزين هستيم كه بدليل سريع الاشتعال بودن مايع مذكور و آلوده بودن بدنه تانكر و محوطه پمپ بنزين و عدم رعايت مسائل ايمني از سوي مسئولين جايگاهها و رانندگان تانكرها اغلب مواقع تقريباً تمامي تانكر و بعضاً تلمبه هاي تحويل سوخت و اماكن اطراف طعمه حريق مي گردند . مواردي كه در موقع بررسي علل وقوع حريق تانكرهاي سوخت بايستي دقيقاً مورد بززسي قرار گيرد به شرح زير ميباشد:

1- آيا سيم ارت در موقع استقرار تانكر در محوطه پمپ بشاسي تانكر متصل گرديده است .

2- آيا اتصالات سيم ارت و قلاب اتصال آن دقيقاً به قسمت شاسي محكم بسته شده بود ه .

3_ آيا رشته سيم مذكور به شبكه سيم ارت جايگاه متصل بوده ؟

4- آيا لوله هاي خر طومي تخليه بموقع ( هر سه ماه يكبار ) مورد آزمايش از نظر اتصال الكتريكي دو سر آن قرار گرفته و در صورت انجام بايستي مراتب در پرونده دفتر جايگاه ثبت شده باشد .

5_ آيا در زمان تخليه راننده تانكر در محل حضور داشته يا خير . در صورت حضور به چه كاري مشغول بوده آيا مشغول تعميرات و گريس كاري بوده .

6_ آيا در زمان تخليه موتور كاميون خاموش بوده .

7_ آيا راننده مشغول دستكاري وسائل الكتريكي كاميون از جمله در ناحيه اتصالات باطري نبوده ؟

8_ در صورتيكه آتش سوزي بعد از تخليه تانكررخ داد . آيا راننده در موقع ته كشي تانكررعايت مسائل ايمني را نمود ( جلوگيري از ايجاد هر گونه جرقه )

9_ آيا لباسهاي راننده تانكر از الياف مصنوعي يا پارچه هائي نبوده كه ايجاد جرقه نمايد .

10_ آيا موهاي سرو بدن راننده در صورت مالش الكتريسته ساكن ننموده ؟

11_ آيا در محور قسمت تخليه بنزين راننده يا يكي از كاركنان پمپ اقدام به روشن نمودن سيگارتوسط كبريت يا فندك ننموده اند ؟

12_ آيا در طول تخليه فرد يا افراد مشكوكي در محوطه پمپ در حال تردد نبوده اند ؟

13_ آيا اتصالات لوله هاي تخليه داراي نشتي بنزين بوده ؟ ( متصل نبودن لوله ها در هنگام تخليه بايستي زير نظر مسئول پمپ بنزين انجام گيرد ) .

14_ آيا هنگام بستن لوله خرطومي تخليه كوپلينگ ها دنده روي دنده نبوده كه باعث پخش بنزين درمحوطه گردد.

علل آتش سوزي در جايگاه هاي پمپ بنزين

بدليل رعايت اصول ايمني نسبي در جايگاههاي و مراكزتحويل سوخت كه تحت پوشش شركت     ملي نفت ايران مي باشند به ندرت مكانهاي ياد شده طعمه حريق مي گردند و در صورت وقوع  آتش سوزي در اين گونه محلها بدون شك در اثر بي مبالاتي و عدم رعايت پاره أي از توصيه هاي ايمني و بي توجهي پرسنل جايگاه هاست كه سبب مي شود هر چند گاه يكبار حريقهاي موضعي در اين اماكن بوقوع پيوسته و احتمالاً منجر به خسارات جاني و مالي مي گردد .

با توجه به مراتب فوق و تجارب بدست آمده طي سالهاي اخير در هنگام بررسي و تحقيق در خصوص چگونگي وقوع آتش سوزي اينگونه محلها بايستي نكات زير را مورد توجه قرار داد :

1_ بررسي سيستم شبكه برق جايگاه بويژه جعبه فيوز ها ، كليد ها و پريزها ، لامپهاي روشنائي .

2_ بررسي سيستم سيمهاي ارت ، تلمبه ها _ مخازن _ شبكه انتقال سوخت

3_ بررسي لازم درمورد اينكه آياسيستم سيم ارت بطورحتم نهايتاًبه چاهك اصلي سيستم مرتبط شده ياخير.

4_ اطمينان از نشتي يا عدم نشتي تلمبه هاي فروش ولوله هاي خرطومي واتصالات مربوط بويژه نازل ها.

5_ آيا وسائل طبخ چاي و غذا از نوع شعله عريان مورد استفاده نبوده ؟

6_ آيا منابع حرارتي غير مجاز و غير استاندارد مورد استفاده بوده ؟

7_ آيا كف و ديوارهاي اطاق روغن وساير نقاط آلوده بوسيله گازوئيل يا بنزين شستشو نشده ؟ 

8_ پي گيري در مورد لباس وكفش كارگران وتلمبه چي ها وسايركاركنان .

9_ در صورتيكه در موقع تحويل سوخت آتش سوزي رخ داده آيا سر نازل با بدنه اتومبيل(درب باك ) در تماس بوده ؟

10_ آيا در زمان تحويل سوخت كارگر يا مشتري اقدام به تكان دادن اتومبيل براي تخليه هواي باك ننمودند ؟

11_ در صورتيكه آتش سوزي در فصل سرما بوقوع پيوسته ، امكان وجود چراغ شعله دارد درداخل اتومبيل هاي مستقر در جايگاه بايستي مورد توجه قرار گيرد .

آتش سوزي وسائط نقليه و نحوه بررسي علل آنها  

در رابطه با آتش سوزي اتومبيل و انواع مختلف آن از نظر سيستم ، تناژو نحوه استفاده از اين وسائط نقليه ومحركه و مجموعه بار اشتعال را كه دارند و همچنين بدليل از بين رفتن بسياري از شواهد و قرائن موجود جابجائيهائي كه ممكن است در حين اطفاء حريق بعمل آيد بررسي علت و اظهار نظر قطعي بسيار مشكل و حتي در پاره أي از مواقع احتمالاً ميسر نمي باشد . بهمين منظور لازم است جهت سهولت كاروحصول نتيجه قطعي و چگونگي بررسي يا تفكيك انواع اتومبيل با مسئله بطريق ذيل تحقيقات ادامه يابد .

الف _كاميون ، تريلر و كاميونت :

در مواقع بررسي و تحقيقات در صورتيكه وسائط نقليه فوق الذكر حامل بار باشند به نكات زير توجه گردد :

1_ نوع محموله

2_ مبدا ومقصد و طول مسيري كه طي نموده

3_ طي اين فاصله كه پيموده در چه مكانهائي و به چه منظوري توقف نموده

4_ در موقع بار گيري آيا كارگران تحت نظارت بوده اند.

5_ آيا كارگران در اثناء كار سيگار نمي كشيدند

6_ آيا در موقع بارگيري راننده كاميون نوبت بارگيري را رعايت نموده يا اينكه به نحوي سريعتر اقدام به ترخيص كالا نموده .

7_ آيا در مكانهايي كه بين راه توقف نموده تمامي قسمتهاي كاميون و بار را مورد بازديد قرار داده و مدت توقف او چه مدت زماني بوده .

8_ آيا كالاي ترخيصي جزء مواد خود به خود سوزنبوده ؟

9_ آيا محموله كاميون جزء مواد شيميا ئي نبوده كه در اثر رسيدن رطوبت به آن فعل و انفعالات آتش زا ايجاد نموده باشد .

10_ آيا محموله كاميون جز مواد آتش زا نبوده ؟

11_ آيا در محلهايي كه بين راه توقف نموده كاميون نياز به جوشكاري نداشته و يا اينكه درمجاورت آن

12_ پس ازرسيدن به مقصد كاميون را در چه محلي پارك نموده؟

13_ چه مدت از توقف كاميون در محل گذشته و آتش سوزي رخ داده .

14_ آيادر محلي كه كاميون را پارك نموده در آن حوالي منابع حرارتي وجود نداشته ؟

15_ آيا در بين راه به جهاتي مورد تعقيب نبوده ؟

16_ آيا محموله در رابطه با جبهه و جنگ نبوده ؟

17_ آيا كاميون در حال حمل و نقل محموله پستي خصوصي ( تيباكس ) نبوده . در صورتي كه بوده بايستي ليست نوع كالا از راننده كاميون خواسته شود .

18_ آيا راننده خود مالك وسيله نقليه است .

19_ آيا راننده براي ديگري كار مي كند و دراين صورت رابطه او با مالك و شركت چگونه است .

20_ بايد روشن شود كه قبل از راننده فعلي چه كسي در روي كاميون كار مي كرده و به چه دليل مالك يا شركت قبلي كاميون را از راننده پس گرفته و به ايشان تحويل داده

21_ آيا محموله كاميون يا خود وسيله نقليه بيمه بوده ؟ در اين صورت نوع بيمه وقرارداد بايستي مورد بررسي قرار گيرد .

22_ آيا محموله جزء كالا هاي اساسي بوده ؟

23_ آيا محموله دولتي بوده يا خصوصي ؟

24_ در صورتيكه كاميون از ناحيه اطاق دچار آتش سوزي شده آياقبل از حركت در تعميرگاه جهت كارهائي نظير سيم كشي و نظاير آن متوقف ننموده ؟

25_ آيا راننده با دوستان يا فاميل اختلاف نداشته؟

زماني هم هست كه وسائط نقليه فوق در حالي كه حامل هيچگونه محموله اي نيستند دچار حريق مي گردند كه در اين حالت بايستي به دنبال مسائلي نظير :

1_ آيا كاميون از مدل نيفتاده بوده و مالك در صدد نبوده كه عمداً اقدام به آتش زدن وسيله نقليه خود نمايد تا بلكه بتواند كاميون را تبديل به احسن نمايد؟

2_ در صورتيكه كاميون در گذشته به مالكيت مالك در آمده آيا از نظر قيمت و خلاصه مسائل مالي اختلافي بين خريدار و فروشنده وجود نداشته ؟

3_ آيا كاميون در گذشته از نظر شبكه سيم كشي برق دچار نقائص نبوده اگر بوده چه قسمتهاي را شامل مي شده آيا خودش اقدام به رفع نقص نموده يا اينكه به باطري ساز مراجعه نموده ، بايد روشن شود كه باطري ساز مذكور در چه قسمت هايي از كاميون را انجام داده و آيا در اين مورد اطلاعات كافي داشته يا  خير در اين رابطه بايستي اطلاعات جامعي بدست آورد . و پاره أي از مسائلي كه در مبحث قبل به آن اشاره شد بايد مورد توجه كارشناس تحقيق قرار گيرد.

ب: بررسي علت آتش سوزي در اتومبيلهاي سواري

اعم از شخصي و كرايه و وانت  

نظر به اينكه اين نوع اتومبيلها به صورتهاي متفاوتي مورد استفاده عموم افراد جامعه با فرهنگهاي مختلف قرار مي گيرد ، لازم است تقسيم بنديهاي جهت سهولت در امر علت يابي حريق به عمل آيد .

هر چند موارديكه در زير به آنها اشاره مي گردد در بعضي جهات باهم وجه اشتراك دارند ولي با اين وصف لزوم اين تقسيم بندي ضروري به نظر مي رسد :

ابتدا بررسي علت وقوع آتش سوزي در اتومبيلهاي پلاك سفيد:

 1_ در چه زماني حريق اتفاق افتاده .

2_چه كسي از وقوع آن معطع شده.

3_ راننده از چه زماني اتومبيل را ترك كرده .

 4_ قبل از ترك اتومبيل در طول مسير چه كساني را سوار اتومبيل نموده و آنها داراي چه خصوصيتي مي باشند .

5_ طول مسير حركت اتومبيل از مبدا تا مقصد بايد مورد بررسي قرار گيرد .

6_ آيا افرادي كه قبلاً داخل اتومبيل بوده اند و يا راننده اتومبيل بسيگار معتاد نبوده اند و آيا در طول مسير اقدام به كشيدن سيگار نكرده اند ؟

7_ آيا در موقع خروج از اتومبيل بوي دود احساس نمي كردند ؟

8_ شغل راننده چيست ؟

9_ آيا در رابطه با جبهه و جنگ فعاليت مي كند ؟

10_ آيا در رابطه با بسيج و مسجد محل و نماز جمعه و نظاير آن در فعاليت است ؟

11_ آيا قريباً اتومبيل را خريداري كرده و در موقع خريد اختلافي بين ايشان و فروشنده وجود نداشته ؟

12_ آيا اشياء داخل اتومبيل قبلاً مورد دستبرد قرار نگرفته ؟

13_ در صورتيكه اتومبيل در طول شب دچار آتش سوزي شده و در محلي كه پارك بوده چگونه افرادي زندگي مي كنند ( منظور معتادين ) .

14_ آيا راننده يا مالك با فاميل يا دوستان خود اختلافي نداشته ؟

15_ آيا اتومبيل قبل از آتش سوزي در تعميرگاه متوقف نبوده ؟

16_ چه نوع تعميري را لازم داشته ؟

17_ وضعيت ضبط و ربط در تعميرگاه مذكور به چه صورت بوده ؟ و مدت توقف اتومبيل در تعميرگاه به چه مقدار بوده ؟

18_ آيا كارگران پس از صرف نهار داخل اتومبيل حريق زده استراحت نمي كردند ؟

19_ آيا كارگران تعميرگاه در طول توقف اتومبيل از آن استفاده غير مجاز نكرده اند ( اينكار در تعميرگاهها متداول است ).

20_ آيا اتومبيل جهت كارهائي نظير استارت و دينام دچار نقائصي بوده ؟

21_ آيا درمحلي كه توقف نموده احتمالاً منابع حرارتي وجود نداشته ؟

22_ در صورتيكه اتومبيل مدت زمان زيادي مورد استفاده بوده در موقع پارك در محل اشياء و لوازم قابل اشتعال و بعضاً سريع الاشتعال در پشت اتومبيل و نزديكي لوله اگزوز وجود نداشته .

( معمولاً راننده پس از پارك در محل قبل از خاموش كرده اتومبيل بقول معروف يك تخته گازبه موتورمي دهند كه جرقه پرتاب شده از اگزوز باعث آتش گرفتن تدريجي اشياء قابل اشتعال           مي گردد سپس به اتومبيل مذكور سرايت مي نمايد .)

23_ آيا در گذشته از نظر سيم كشي هاي پشت آمپروترمينالها ومفصل بنديها وسايرقسمتهاي شبكه سيم كشي برق وكليدهاي مربوط به چراغهاوبرف پاك كن وبخاري وسايرقسمتهايي كه دراين رابطه مي باشد دچارنقائصي نبوده ؟

يادآورمي شودكه مواردفوق وبسياري ازمسائل ديگربايستي درطول پيگيري وتحقيق بطوردقيق وباصبر وحوصله موردتوجه قرارگيرد خواه اتومبيل بطورمختصرياكلاً دچارآتش سوزي       گرديده باشد . تاخداي ناكرده فردياافرادي بي جهت مورداتهام قرارنگيرند ونهايتاً حقي ازكسي ضايع نگردد . همچنين درزمان بررسي بايد به اشياء ووسائل مشكوكي كه وجودآنها درمحل لزومي نداشته نظيركهنه هاي آلوده به مواد نفتي وياظروفي كه محتوي مايعات قابل اشتعال بوده توجه كافي بعمل آيد .ونيززمان شروع حريق ونحوه گسترش آن وفاصله زماني آنراازشروع حريق تارسيدن واحدآتش نشاني بايد مد نظرداشت واينكه آياحريق بطورعادي شروع شده ياغيرعادي گسترش يافته است .